Για το θέμα με το δημογραφικό οι Παρεμβάσεις δεν ψήφισαν την εισήγηση της ΔΟΕ μια και δεν έγιναν δεκτές οι κεντρικές προσθήκες που πρότειναν. Το δημογραφικό ψηφίστηκε από ΔΑΚΕ/ΔΗΣΥ/ΔΙΚΤΥΟ
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Τα αριθμητικά στοιχεία που συνθέτουν την εικόνα του δημογραφικού είναι πολλά.[1] Η μείωση τόσο του απόλυτου αριθμού γεννήσεων, το αρνητικό ισοζύγιο γεννήσεων θανάτων, το αρνητικό ισοζύγιο μετανάστευσης μπορούν όλα να αντληθούν από πλήθος πηγών. Ωστόσο συνήθως η συζήτηση εξαντλείται στην περιγραφή αριθμητικών δεδομένων δίχως ερμηνεία των δημογραφικών αλλαγών ή των αιτίων τους.
1) Το δημογραφικό ζήτημα πριν καν φτάσουμε στη σύνδεσή του με τα σχολεία πρέπει να θεωρηθεί από όλες του τις παραμέτρους πράγμα που δεν κάνει η εισήγηση της πλειοψηφίας στην ΗΔ όπως έχει διαμορφωθεί.
Η δημογραφική κινδυνολογία κυβερνήσεων και υπερεθνικών οργανισμών συνδέεται με τη διαχείριση του εργατικού δυναμικού και ακροδεξιά, αντι-μεταναστευτικά αφηγήματα περί κινδύνου εξαφάνισης του έθνους και της θρησκείας.
Στέφανος Μακρυγιάννης, πρόεδρος ΣΕΠΕ Ροδόπης, η πρόταση των Παρεμβάσεων για το δημογραφικό
Σταυρούλα Τσακανίκα, ΔΣ ΣΕΠΕ Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης, Παρεμβάσεις για το δημογραφικό
Οι κυρίαρχες πρακτικές διαχείρισης της μείωσης γεννήσεων περιλαμβάνουν την βία απέναντι στις γυναίκες «που γεννούν» στον παγκόσμιο Νότο, αλλά και τον βιο-πολιτικό έλεγχο των γυναικών «που δε γεννούν» στον γερασμένο Βορρά.
Μετά την οικονομική κρίση του 2008 καθρεφτίζουν όμως και τη βία των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων απέναντι στη νεολαία, που βιώνει στο πετσί της τις πολιτικές λιτότητας, την ελαστικοποίηση της εργασίας τις εγκληματικές περικοπές σε δημόσια κοινωνικά αγαθά και δημόσια υγεία με άμεσο αντίκτυπο στις συνθήκες ζωής και τις αποφάσεις περί τεκνοποίησης.
ΔΑΚΕ/ΔΗΣΥ/ΔΙΚΤΥΟ που αποφάσισαν το εισηγητικό κείμενο έκαναν συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές:
Να προσπεράσουν με απλές αναφορές τις εφαρμοζόμενες πολιτικές σε κάθε πτυχή της παραγωγικής διαδικασίας που συνδέεται με τη μείωση του απόλυτου αριθμού γεννήσεων και την απόκτησης παιδιού σε μεγαλύτερη ηλικία (ραγδαία χειροτέρευση των εργασιακών σχέσεων, αύξηση του εργάσιμου χρόνου, ένταση της λιτότητας και μείωση της αγοραστικής αξίας του μισθού, επιδείνωση του προβλήματος της στέγης – κατοικίας, ιδιωτικοποίηση κοινωνικών αγαθών).
Να αποσιωπήσουν πλήρως την ολοφάνερη επίδραση των μνημονιακών πολιτικών και συνολικά των αναδιαρθρώσεων που σάρωσαν οικονομία και κοινωνία από το 2010 και μετά, παρά το ότι είναι σαφέστατη η σύνδεση του αριθμού των γεννήσεων με αυτές τις πολιτικές. Να σημειώσουμε ότι από το 1932 έως το 2012, ποτέ οι γεννήσεις στην Ελλάδα δεν έπεσαν κάτω από τις 100.000.
Να αναφέρουν ως περίπου φυσικό φαινόμενο αποφεύγοντας να δώσουν εξήγηση για τις χαώδεις διαφορές πυκνότητας πληθυσμού μεταξύ αστικών κέντρων και επαρχίας. Την ίδια στιγμή που ακόμα και ο ΟΟΣΑ αποδέχεται ότι παρά τη μείωση του μαθητικού πληθυσμού, το πρόβλημα της έλλειψης δασκάλων επιμένει ιδίως σε αγροτικές περιοχές (OECD, Δεκέμβριος 2024).
Να αφήσουν εκτός συζήτησης το σύστημα ασφάλισης και περίθαλψης.
Να μην αγγίξουν το θέμα της μετανάστευσης από και προς τη χώρα μας και τις πολιτικές των υπερεθνικών οργανισμών που συμμετέχει (ΕΕ, ΟΟΣΑ,ΝΑΤΟ) οι οποίες διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στο ισοζύγιο μετανάστευσης το οποίο συνδέεται ευθέως με το δημογραφικό.
Να αγνοήσουν την επαναφορά στο προσκήνιο με αφορμή το δημογραφικό απόψεων ακροδεξιών και νεοσυντηρητικών που επιδιώκουν να επιβάλλουν ξανά έλεγχο στη συμμετοχή των γυναικών στα κοινωνικά δρώμενα όσο και στο ίδιο το σώμα τους ενώ ταυτόχρονα σε πολεμοκάπηλο παροξυσμό επιχειρούν να μας πείσουν για τους αναγκαίους νεκρούς υπό τις σημαίες της χώρας αλλά και της ΕΕ.
Να επικεντρωθούν τελικά σε ρηχή κριτική στο ΥΠΑΙΘΑ για το πως αντιμετωπίζει αιτήματα που αφορούν κυρίως τα σχολεία και τους/τις εκπαιδευτικούς και να καταθέσουν σειρά αιτημάτων που δεν θίγουν τον πυρήνα της κυρίαρχης πολιτικής.
1) Θεωρούμε πως το δημογραφικό ζήτημα είναι κυρίως ζήτημα που αφορά τον μηχανισμό σχεδιασμού και διαιώνισης της εκμετάλλευσης των ανθρώπινων πληθυσμών από το κεφάλαιο και δευτερευόντως ζήτημα απόλυτου αριθμού γεννήσεων.
Η αστική τάξη στην Ελλάδα (αλλά και στην ΕΕ και σε όλο τον κόσμο) θεωρεί τις ανθρώπινες υπάρξεις «ανθρώπινο πόρο» που πρέπει να αναπαραχθεί, να εκπαιδευτεί, να γίνει εκμεταλλεύσιμος και να μειωθεί το κόστος απόσυρσής του όταν πλέον δεν είναι κερδοφόρος.
Η αστική τάξη στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο μετράει και ασκεί πολιτικές με συντελεστές κόστους – κέρδους τους αριθμούς ανθρώπων που θα γεννηθούν, θα μορφωθούν αλλά και το κόστος της διαδικασίας αυτής μέχρι να φτάσουν σε ηλικία να εισέλθουν σε χώρους εργασίας με αυξανόμενη ένταση της εκμετάλλευσης ή και με ανάλωσή τους στα εργατικά ατυχήματα, στα πεδία των μαχών, σε γενοκτονίες όπως στην Παλαιστίνη ή στο βυθό της θάλασσας όπως στην Πύλο, εκεί όπου και όταν «ο πόρος» της ανθρώπινης ζωής, θεωρείται μικρότερης αξίας από τον έλεγχο της γεωγραφικής περιοχής ή άλλων φυσικών πόρων.
Η αστική τάξη δηλαδή ανησυχεί για το δημογραφικό ζήτημα από τη σκοπιά του «ανθρώπινου κεφαλαίου», του εργατικού δυναμικού που μπορεί να εξασφαλίσει μια σχετικά σταθερή αναπτυξιακή τροχιά στην καπιταλιστική κερδοφορία. Με κυνισμό αδιαφορούν για τη γενοκτονία χιλιάδων παιδιών στα πεδία του πολέμου αλλά ενδιαφέρονται υποκριτικά για τα παιδιά που θα γεννηθούν γιατί σχεδιάζουν για αυτά να γίνουν οι αυριανοί εκμεταλλεύσιμοι εργαζόμενοι-ες.
2) Ωστόσο είναι τελικά η ίδια αυτή η πολιτική της αστικής τάξης που ενισχύει, διογκώνει, οξύνει το δημογραφικό ζήτημα. Και εδώ αναφερόμαστε στις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, στο ασφαλιστικό αλλά και στο μεταναστευτικό ζήτημα.
α) Η επιλογή απόκτησης παιδιού είναι συνυφασμένη με τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες ενώ επιπλέον επιδρούν και πολιτισμικοί παράγοντες.
Σύμφωνα με τις αναφορές προόδου του ελληνικού κράτους σχετικά με την Ευρωπαϊκή Εγγύηση για το Παιδί, το σχολικό έτος 2023-2024 το 36,7% κρύωνε μέσα στο ίδιο του το σπίτι, το 10,8% ζούσε σε καταστάσεις φιλοξενίας ή αστεγίας, το 17,2% δεν είχε και τα τρία γεύματα εντός της ημέρας, ενώ τα υψηλότερα ποσοστά οικονομικής παιδικής φτώχειας σημειώθηκαν στην περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας με 19,6%, στη Θεσσαλία με 12,8% και στο Νότιο Αιγαίο με 10,6% (ΚΕΠΕ, Φεβρουάριος 2024).
Για το ίδιο διάστημα η υγειονομική φτώχεια έφτασε στο 4,8% με τα παιδιά να απαντούν ότι δεν μπορούν να απολαύσουν δίχως εμπόδια, δωρεάν και ποιοτικές υπηρεσίες υγείας. Σημειώνεται ότι τα παιδιά πολύτεκνων οικογενειών είναι εκείνα που στερούνται εντονότερα τη δωρεάν υγειονομική περίθαλψη, αφού μέχρι τα τρία παιδιά η υγειονομική φτώχεια αυξάνεται κατά 1% σε κάθε επιπλέον παιδί, ενώ από 4 και άνω παιδιά το ποσοστό αυξάνεται επιπλέον κατά 2% (ΚΕΠΕ, Σεπτέμβριος 2024).
Η εφαρμογή πολιτικών που στόχο έχουν την διατήρηση και ενίσχυση της κερδοφορίας πάνω στην εκμετάλλευση εντός εργασίας αλλά και εκτός αυτής που περιλαμβάνουν εμπορευματοποίηση και ιδιωτικοποίηση κοινωνικών αγαθών, που υποτιμούν ή και αδιαφορούν για τις ανάγκες και τα δικαιώματα της εργαζόμενης πλειοψηφίας και των παιδιών της αντικειμενικά καθιστούν δυσχερέστερες ή και απούσες τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες που ευνοούν την επιλογή αυτή.
Με απλά λόγια: χωρίς μισθό επαρκή, χωρίς δημόσια δωρεάν κοινωνικά αγαθά, την φροντίδα, την παιδεία και την υγεία, χωρίς δημόσια αγαθά με στοιχειώδες μόνο κόστος τη στέγη, το νερό, την ενέργεια, τις μεταφορές, τη συμμετοχή στο πολιτισμό, χωρίς εργασιακές συνθήκες τέτοιες που δίνουν στο παιδί όλο το χρόνο που χρειάζεται με τους γονείς του, χωρίς δημόσιες δομές φροντίδας παιδιών με θέσεις για κάθε παιδί χωρίς διακρίσεις υπάρχουν για όλο και λιγότερους/ες ανθρώπους οι συνθήκες που ευνοούν την επιλογή απόκτησης παιδιού.
Επιπλέον ο συνεχής ανταγωνισμός για κάθε θέση εργασίας που συμπεριλαμβάνει αέναο κυνήγι προσόντων, το ρευστό και ανασφαλές περιβάλλον εναλλαγής ανεργίας – εργασίας αναβάλει τη δημιουργία σταθερών συνθηκών εργασίας και διαμονής που συμβάλλουν θετικά στην ελεύθερη επιλογή γέννησης ενός παιδιού. Ως αποτέλεσμα αυτή λαμβάνεται κατά κανόνα σε μεγαλύτερη ηλικία όπου υπάρχουν αντικειμενικά και περισσότεροι βιολογικοί περιορισμοί.
β)Το αδιέξοδο αυτό (της μείωσης του εργατικού δυναμικού) οι κρατούντες της εξουσίας προσπαθούν να το υπερβούν με νέες δόσεις άλλου μίγματος της ίδιας πολιτικής που ανακυκλώνει και ενισχύει τελικά το ίδιο φαινόμενο σε μετέπειτα χρόνο:
~ Η έλλειψη νέων εργαζόμενων και η ταυτόχρονη αύξηση όσων αποχωρούν από την εργασία οδηγεί σε επαναλαμβανόμενους κύκλους νομοθέτησης της αύξησης και ευελιξίας του χρόνου εργασίας των εργαζόμενων (13ώρο, εξαήμερη εβδομάδα, σπαστά ωράρια, υπερεργασία) σε εργασία των συνταξιούχων, σε αύξηση των χρόνων εργασίας και των εισφορών των εργαζόμενων για να διασωθούν δήθεν τα ταμεία και η ασφάλιση.
Το κοινωνικό δικαίωμα της ασφάλισης επιχειρείται να μετατραπεί κι αυτό σε εμπόρευμα. Με τους μνημονιακούς νόμους ήδη το μεγαλύτερο μέρος της αφορά τους ίδιους τους εργαζόμενους και τους μισθούς τους (ανταποδοτικό μέρος) και το κράτος διασφαλίζει μόνο την βασική σύνταξη που δεν φτάνει ούτε για επιβίωση.
Παρατείνονται έτσι τα χρόνια εργασίας στην προσπάθεια για καλύτερες συντάξιμες αποδοχές αλλά και επεκτείνεται η εργασία ήδη συνταξιούχων που πλέον έχει πλήρες κανονιστικό νομικό πλαίσιο. Η παραμονή ωστόσο στην εργασία για λόγους επιβίωσης αφαιρεί ένα οικογενειακό πλαίσιο υποστήριξης από την επόμενη γενιά δυσχεραίνοντας την επιλογή γέννησης ενός παιδιού. Σε ένα περιβάλλον διάλυσης των δημόσιων υπηρεσίων με τους παππούδες και γιαγιάδες να παραμένουν εργαζόμενοι/ες ουσιαστικά δεν υπάρχει δίκτυο υποστήριξης των νέων οικογενειών.
Σε ερευνητικό κείμενο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χαρακτηριστικά προκρίνεται ως λύση στη γήρανση του πληθυσμού όχι η αύξηση του αριθμού γεννήσεων ούτε η αύξηση της μετανάστευσης, αλλά η αύξηση συμμετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναμικό (Lutz κ.ά., 2019).
Στο ίδιο κείμενο λαμβάνεται ως δεδομένη η παράταση της παραγωγικής ζωής με εργασία άνω των 65 ετών, ενώ προτείνεται ο περιορισμός της μετανάστευσης και η εκπαίδευση στα κορίτσια της Αφρικής, ώστε να ελεγχθεί η τάση αύξησης του πληθυσμού της.
Επίσης με αφορμή το δημογραφικό και δια στόματος Στουρνάρα κυβερνήσεις τραπεζίτες και ΕΕ προκρίνουν την μεταφορά του κόστους ασφάλισης και περίθαλψης απευθείας στις πλάτες των εργαζόμενων ώστε να διατηρηθεί η κερδοφορία των εργοδοτών με την πλήρη απόσυρση του κράτους:
«Οι δημόσιες συντάξεις, από μόνες τους, δύσκολα θα μπορούν στο μέλλον να εξασφαλίσουν επαρκή ποσοστά αναπλήρωσης για τους εργαζομένους. Η συμμετοχή των εργαζομένων παραμένει περιορισμένη, ενώ η ασφαλιστική και επενδυτική κουλτούρα στη χώρα μας δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί στον βαθμό που απαιτείται. Ταυτόχρονα, το μικρό μέγεθος πολλών Ταμείων δυσχεραίνει την επίτευξη οικονομιών κλίμακας και αυξάνει το λειτουργικό κόστος. Για τον λόγο αυτόν απαιτείται συντονισμένη προσπάθεια από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, με στόχο την ενίσχυση της εμπιστοσύνης εργοδοτών και ασφαλισμένων προς τον θεσμό. Με 27 μόλις Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης και περίπου 55.000 μέλη στο τέλος του 2025, γίνεται σαφές ότι ο θεσμός βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης, παρά τις σημαντικές προοπτικές και τη δυναμική που παρουσιάζει ο Πυλώνας Επαγγελματικής Ασφάλισης.
γ) Οι συνθήκες αυτές που γιγαντώθηκαν από την έναρξη των μνημονιακών χρόνων και έπειτα οδηγούν τους νέους εργαζόμενους στην επιλογή της μετανάστευσης. Τα στοιχεία είναι αμείλικτα. Με βάση τη Eurostat από το 2010 μέχρι και το 2024 το ισοζύγιο μετανάστευσης είναι αρνητικό κατά 252.000 νέους και νέες ανθρώπους. Είναι ορατή η εικόνα στην επαρχία τεράστιων περιοχών ερήμωσης με εγκατάλειψη οικισμών και κάθε άλλης δραστηριότητας.
Να το πούμε καθαρά: η ερήμωση αυτή και η μετανάστευση νέων είναι απότοκο των διαχρονικών πολιτικών όλων των διαδοχικών κυβερνήσεων που επέτρεψαν, προώθησαν, βοήθησαν, υλοποίησαν:
Την άγρια φοροληστεία με έμμεσους και άμεσους φόρους της εργαζόμενης πλειοψηφίας και σε αντίστιξη την προκλητική φοροασυλία του κεφαλαίου. Με το φόρο να είναι 20% στο μισθό αλλά 5% στο μέρισμα των κερδών. Με ματωμένα πλεονάσματα (12,13δις το 2025) να κατευθύνονται ως ζεστό χρήμα σε ημετέρους και στην πολεμική οικονομία αντί για τις ανάγκες του λαού.
Την εκποίηση του δημόσιου πλούτου και της μεταφοράς δημόσιων υπηρεσιών και παραγωγικών τομέων σε διάφορα επιχειρηματικά συμφέροντα και ομίλους η οποία οδήγησε σε άμεση μείωση των θέσεων και επιδείνωση των συνθηκών εργασίας τέτοια που ακόμα και η επιβίωση έγινε αδύνατη. Τα παραδείγματα είναι πάμπολλα: ενδεικτικά μόνο: ΟΣΕ, ΕΒΖ και άλλες βιομηχανικές μονάδες, ΕΛΤΑ.
Την σταδιακή αποχώρηση του κράτους από την κάλυψη κοινωνικών αναγκών και το λουκέτο σε κρατικές υπηρεσίες: Η αναστολή λειτουργίας σχολείων προηγήθηκε της μεγάλης μείωσης των γεννήσεων: Το 2011 και ενώ στα σχολεία φοιτούσαν τα παιδιά που γεννήθηκαν πριν το 2006 (όταν δεν είχαμε μείωση πληθυσμού) η κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ έκλεισε με υπουργό παιδείας την Διαμαντοπούλου 1500 σχολικές μονάδες. Έκλεισαν ακόμα και 4/θέσια σχολεία με δεκάδες μαθητές-τρίες. Φυσικά το φαινόμενο συνεχίστηκε στη συνέχεια σπειροειδώς δηλαδή οι αναστολές και οι υποβαθμίσεις ακολουθούσαν τη μείωση παιδιών αλλά και την προκαλούσαν ωθώντας σε εσωτερική η εξωτερική μετανάστευση.
Αντίστοιχα υπήρχε η απομείωση ιατρών και υγειονομικού προσωπικού από κέντρα υγείας και νοσοκομεία, το κλείσιμο των εφορειών και άλλων δημόσιων υπηρεσιών τόσο του κεντρικού κράτους όσο και των ΟΤΑ. Η πρόσφατη ΥΑ περί σύνδεσης της μισθοδοσίας των εργαζόμενων στους παιδικούς σταθμούς με τον αριθμό voucher των παιδιών θα οδηγήσει μαθηματικά στο κλείσιμο κάθε δημοτικού παιδικού σταθμού σε μικρούς οικισμούς – κωμοπόλεις.
Την εφαρμογή της ΚΑΠ που οδήγησε σε οικονομικό ξεκλήρισμα και μετανάστευση της μικρομεσαίας αγροτιάς και τη συγκέντρωση της γης στα χέρια λίγων μεγάλων γαιοκτημόνων και εταιρειών, τον αφανισμό της τοπικής μεταποιητικής δραστηριότητας ή τη συγκέντρωσή και την εξαγορά τοπικών παραγωγών από πολυεθνικές.
Την άγρια κερδοσκοπία σε βάρος της κοινωνικής πλειοψηφίας από σειρά μεγάλων πολυκλαδικών ομίλων (τραπεζών, ενέργειας, τηλεπικοινωνιών) με τη στήριξη των κυβερνήσεων που βλέπουν τα κέρδη τους να γιγαντώνονται στα συντρίμμια της κοινωνίας. 12,79 δις τα καθαρέ κέρδη των μεγάλων εισηγμένων στο ΧΑ εταιριών για το 2025.
Την πολεμική οικονομία να απορροφά κρίσιμο μέρος του πλούτου που θα μπορούσε να διατεθεί για το σύνολο των κοινωνικών αναγκών και μέσα σε αυτές και όλα όσα έχουν ανάγκη τα παιδιά. Τα 28 δις του RearmEuropeτης ΕΕ που αφορά την Ελλάδα είναι πραγματικός πακτωλός χρημάτων και δεν είναι τα μόνα. Πρόσφατα 1,907 δις του ταμείου ανάκαμψης μεταφέρθηκαν από κωδικούς που αφορούν κοινωνικά προγράμματα στους τομείς άμυνας και ανταγωνιστικότητας. Λιγότεροι εκπαιδευτικοί, λιγότεροι υγειονομικοί, λιγότερη πρόνοια και ασφάλιση, περισσότερα όπλα και κέρδη.
δ) Την ίδια στιγμή η μετανάστευση από άλλες περιοχές του πλανήτη προς την Ελλάδα και την Ευρώπη αντιμετωπίζεται με όρους λύσης στυγνού ελέγχου και εκμετάλλευσης εργατικού δυναμικού χωρίς μόνιμη εγκατάσταση. Προωθείται η λογική των return hubs, της ουσιαστικής απαγόρευσης του ασύλου ακόμα και για πληθυσμούς που έρχονται από πρακτικά εμπόλεμες ζώνες, οι διακρατικές συμβάσεις κάλυψης αναγκών σε εποχιακό μόνο εργατικό δυναμικό. Η υποδοχή και αποδοχή μεταναστών εκτός Ευρώπης εργασιακά και πολιτισμικά αποκλείεται. Πρόκειται για κυνική, στοχευμένη αξιοποίηση των μεταναστευτικών «ροών» που προκύπτουν από τα πεδία των πολέμων.
Είναι η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος που θέλει τα προσφυγάκια σε κλειστές δομές, που προωθεί εθνοκεντρικές αφομοιωτικές εκπαιδευτικές πολιτικές στα σχολεία με περιφρόνηση για τις μητρικές γλώσσες και την ένταξή τους στην παιδαγωγική πράξη.
Ακόμα και επί χρόνια διαμένοντες νόμιμα μετανάστες και πρόσφυγες δυσκολεύονται ιδιαίτερα να αποκτήσουν την ελληνική ιθαγένεια με τη εισαγωγή νέων εμποδίων και δυσχερειών στη διαδικασία πολιτογράφησης.
Με τον κώδικα ελληνικής Ιθαγένειας του 2020 χάνουν το δικαίωμα σε αυτόματη κτήση όσοι ενήλικες έχουν φοιτήσει 9 χρόνια σε ελληνικό σχολείο και δεν άσκησαν ως ανήλικοι το δικαίωμα να πολιτογραφηθούν και εισάγεται διάταξη που δεν προσμετρά τα χρόνια φοίτησης στο νηπιαγωγείο στην Ελλάδα για ένα παιδί προκειμένου να συγκεντρώσει τα αναγκαία 9 ώστε να εκκινήσει τις ενέργειες για πολιτογράφηση! Μετά το 2019 η πολιτογράφηση αλλοδαπών μειώθηκε στο μισό (από μεσοσταθμικά 30.000 το χρόνο σε 15.000) και από τον αριθμό αυτό το 85% αφορά πολίτες άλλων Ευρωπαϊκών χωρών! [2]
3) Το δημογραφικό ζήτημα εκτιμώμενο ως τροχοπέδη για την οικονομική ανάπτυξη οδηγεί στην αναβίωση του αυταρχισμού, του συντηρητισμού, της πατριαρχίας και του ελέγχου του γυναικείου σώματος.
Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Στις ΗΠΑ έχουμε εκστρατεία για την απαγόρευση των αμβλώσεων, στη Ρωσία έχουμε απαγόρευση της «προπαγάνδας υπέρ οικογένειας χωρίς παιδιά». Στην ίδια την ΕΕ υπάρχουν χώρες που απαγορεύεται η άμβλωση σχεδόν καθολικά όπως η Μάλτα και η Πολωνία.
Στη χώρα μας πρόσφατα βλέπουμε τις απόπειρες θρησκευτικών συντηρητικών κύκλων με την αρωγή ακόμα και του ΥΠΑΙΘΑ να πραγματοποιήσουν συνέδρια για «το αγέννητο παιδί», οι εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουμε αυξανόμενες συγκρούσεις με ομάδες γονέων σε περιπτώσεις διδασκαλίας αντικειμένων σεξουαλικής αγωγής.
Είναι η επαναφορά της ακροδεξιάς ατζέντας με επαναφορά του τρίπτυχου πατρίς – θρησκεία -οικογένεια που προβλέπει για τη γυναίκα το ρόλο της αναπαραγωγικής μηχανής του έθνους ως απάντηση στην υπογεννητικότητα. Επιχειρείται έτσι να ανακοπεί η άνοδος των διεκδικήσεων των γυναικών για ισότιμη συμμετοχή στην επαγγελματική ζωή, ανατροπή της συνθήκης να αναλαμβάνουν το κύριο βάρος ανατροφής των παιδιών στο πλαίσιο των έμφυλων ανισοτήτων, η βελτίωση γενικά της σεξουαλικής αγωγής και των μέτρων προφύλαξης και προστασίας των φύλων στη σεξουαλική τους ζωή.
4) Η Εκπαίδευση και το δημογραφικό ζήτημα. Για την κυβέρνηση το ζήτημα του δημογραφικού στην εκπαίδευση είναι ζήτημα διαχείρισης ανθρώπινου κεφαλαίου με το μικρότερο δυνατό κόστος ενώ οι μορφωτικές ανάγκες των παιδιών δεν υπολογίζονται.
Για αυτό και η Ζαχαράκη δηλώνει επί λέξει για το Εduplan:« Η πλατφόρμα θα συγκεντρώνει κρίσιμες μεταβλητές, όπως οργανικές θέσεις, λειτουργικά κενά, δημογραφικά στοιχεία και δεδομένα κινητικότητας. Με την αξιοποίηση πραγματικών δεδομένων και προβλέψεων το Eduplan επιτρέπει καλύτερη αντιστοίχιση ειδικοτήτων – αναγκών, ταχύτερη κάλυψη κενών, μείωση ανισοτήτων μεταξύ περιοχών, σταδιακή μετάβαση σε ένα μοντέλο πρόληψης αντί διαχείρισης κρίσεων. Στόχος είναι ο εκσυγχρονισμός της διαχείρισης εκπαιδευτικών πόρων εντός του 2026 ώστε να επιτευχθεί στρατηγικός σχεδιασμός που θα οδηγεί σε εξοικονόμηση πόρων και στην εξάλειψη των κενών»
Η κυνική ομολογία πως οι ζωές των εκπαιδευτικών και οι ανάγκες των παιδιών λογίζονται ως πόροι έρχεται να επιβεβαιώσει τη σειρά επιμέρους κυβερνητικών πολιτικών που εφαρμόζονται:
Η αύξηση του αριθμού παιδιών ανα τάξη το 2019 – 2020 από 22 στα 25 (με το όριο του 22 να έχει εφαρμοστεί μόλις για ένα χρόνο). Η θέσπιση κατώτερων ορίων μαθητικού δυναμικού για τη λειτουργία τμημάτων σε πολυθέσια και ολιγοθέσια σχολεία.
Η συνεχιζόμενη συρρίκνωση του δικτύου δημόσιων σχολικών μονάδων με αναστολές λειτουργίας σχολικών μονάδων, υποβαθμίσεις σχολικών μονάδων και συγχωνεύσεις τμημάτων που δρα ως παράγοντας έντασης του δημογραφικού (κλείνει το σχολείο – κλείνει το χωριό λέει ο λαός) με κονδύλια να κατευθύνονται από την εκπαίδευση στις μετακινήσεις παιδιών ακόμα και σε αποστάσεις 60 χιλιομέτρων!
Η διαχρονική κάλυψη μεγάλου μέρους των αναγκών σε εκπαιδευτικούς μέσω συμβάσεων, με μη μόνιμο και σταθερό τρόπο δηλαδή, με μέτρηση της εργασίας σε ανθρωπομήνες του ΕΣΠΑ, Η πολιτική διαιώνιση δηλαδή της ελαστικής εργασίας τόσο σε μορφή (συμβάσεις ποικίλου χρόνου «φάσεις αναπληρωτών-τριων», «πλήρους και μειωμένου ωραρίου») όσο και σε συνθήκες εργασίας με συμπλήρωση ωραρίων σε πολλά σχολεία.
Η συνεχιζόμενη διάκριση στο διδακτικό ωράριο των εκπαιδευτικών μεταξύ πολυθέσιων και ολιγοθέσιων σχολικών μονάδων και οι παιδαγωγικά απαράδεκτες οδηγίες και εγκύκλιοι για το ολοήμερο, τα ΤΕ, τις παράλληλες που αποσκοπούν σε εξοικονόμηση εκπαιδευτικών.
Η διαχείριση του μαθητικού δυναμικού με υποχρεωτικές μετακινήσεις και η παράκαμψη γνωματεύσεων των ΚΕΔΑΣΥ του νομοθετικού πλαισίου που ορίζει την υποχρεωτική μείωση του αριθμού μαθητών ανά τάξη σε περίπτωση που υπάρχουν διαγνώσεις ώστε να προκύπτουν λιγότερα τμήματα.
Η επαναλαμβανόμενη λειτουργία μηχανισμού προπαγάνδας μέσω ΜΜΕ με την αρωγή του ΟΟΣΑ περί χαμηλής αναλογίας μαθητών προς εκπαιδευτικό (που παραγνωρίζει την πραγματικότητα του γεωγραφικού διαμελισμού της χώρας αλλά και του ωρολόγιου προγράμματος) και η ευθεία συκοφάντηση των εκπαιδευτικών πως τάχα ευθύνονται για τα κενά επειδή κάνουν χρήση της άδειας μητρότητας και ανατροφής τέκνων.
To σύνολο της πολιτικής κυβέρνησης ΥΠΑΙΘΑ λειτουργεί ως παράγοντας που συμβάλει στην επιδείνωση του δημογραφικού. Η ολοένα και λιγότερη δημόσια εκπαίδευση, η εμπορευματοποίηση πτυχών της, η πολυδιάσπαση και κατηγοριοποίηση σχολείων, η μη ικανοποίηση των σύγχρονων μορφωτικών αναγκών των παιδιών, το σχολείο της αγοράς και το περιβάλλον ανταγωνισμού που υποβάλλονται από τα πέντε τους χρόνια μετακυλά το κόστος και την ευθύνη της εκπαίδευσης στις οικογένειες και ταυτόχρονα συκοφαντεί το δημόσιο σχολείο ως μη κατάλληλο.
Με τις οικογένειες ολοένα και πιο απεγνωσμένες να βάζουν το χέρι στην τσέπη για φροντιστήρια από το δημοτικό ακόμα ενώ συχνά δεν βλέπουν μέλλον για τα παιδιά στη σύγχρονη ζούγκλα της αγοράς εργασίας.
5) Η απάντηση του εκπαιδευτικού κινήματος για το δημογραφικό δεν μπορεί να αφορά μόνο την εκπαίδευση. Πρέπει να αφορά το σύνολο των κοινωνικών, οικονομικών, πολιτισμικών συνθηκών που επιδρούν στο δημογραφικό.
Η απάντηση του εκπαιδευτικού κινήματος δεν πρέπει να εξαντλείται σε αποσπασματικές προτάσεις μέτρων που αναπαράγουν έστω και με άλλο τρόπο τις αντίστοιχες επιμέρους πολιτικές επιδομάτων ή μικροδιευκολύνσεων που επιλέγουν οι αστικές κυβερνήσεις.
Η απάντηση του εκπαιδευτικού κινήματος πρέπει να έχει στον πυρήνα της την ανατροπή του σημερινού συστήματος παραγωγής πλούτου και διανομής του, του καπιταλισμού ακριβώς γιατί είναι εχθρικός προς την ίδια τη ζωή των ανθρώπων: Με τη λεηλασία του φυσικού περιβάλλοντος, με τους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς και τους πολέμους, με την άγρια εκμετάλλευση για να διατηρηθεί η κερδοφορία.
Η απάντηση του εκπαιδευτικού κινήματος οφείλει να πορεύεται με το ρεύμα χειραφέτησης του ανθρώπου που μέσω και από την επιστημονική πρόοδο έχει δώσει τη δυνατότητα και τα μέσα στο είδος μας ώστε η γέννηση ενός παιδιού να είναι ζήτημα ελεύθερης επιλογής και όχι τυχαίο αποτέλεσμα της σεξουαλικής πράξης ή κοινωνική, θρησκευτική ή εθνική υποχρέωση.
Συνεπώς διεκδικούμε και αγωνιζόμαστε για
Α) Όρους ζωής και εργασίας για τους /τις εκπαιδευτικούς αλλά και κάθε άνθρωπο
~ Πρώτος μισθός 1200 ευρώ καθαρά για τους εκπαιδευτικούς και για όλο το λαό. Αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή. Με επαναφορά 13ου-14ου μισθού, της διετίας 2016-17, αφορολόγητο όριο 12.000 και 5.000 για κάθε παιδί. Αποκατάσταση των μισθολογικών απωλειών των Μνημονίων και αύξηση της αγοραστικής δύναμης των μισθών που να υπερκαλύπτει την ακρίβεια και τον πληθωρισμό.
~ Μόνιμη σταθερή εργασία η μόνη σχέση εργασίας. Διορισμός/Μονιμοποίηση όλων των συμβασιούχων. Δραστική μείωση του εργάσιμου χρόνου - 6ώρο πενθήμερο για όλους τους εργαζόμενους.
~ Με πλήρη σύνταξη στα 30 χρόνια εργασίας και στα 60 έτη. Κατάργηση των αντιασφαλιστικών νόμων Χατζηδάκη, Βρούτση, Κατρούγκαλου και της ολέθριας νομοθέτησης της ιδιωτικοποίησης της επικουρικής ασφάλισης. Μείωση των ορίων συνταξιοδότησης: Πλήρης σύνταξη στα 30 χρόνια εργασίας ή στα 55 έτη ηλικίας και συνταξιοδοτικό δικαίωμα στα 20 χρόνια υπηρεσίας για όλες και όλους. Καμιά μείωση των συντάξεων. Να επανέλθει το κόστος εξαγοράς συντάξιμου χρόνου στα επίπεδα πριν το 2016, δηλαδή στο 6,67% (110 €) ανεξάρτητα από το εάν έχει κάποιος/α κάνει αίτηση πριν τις 31/12/2016 ή όχι. Να αναγνωριστεί η στρατιωτική θητεία χωρίς εξαγορά. Να αναγνωριστεί το διάστημα (από την έναρξη της λοχείας και μετά) για την ανατροφή τέκνου μέχρι δύο ετών, ως επιπλέον συντάξιμος χρόνος (2 ετών) για όλες και όλους, χωρίς εξαγορά.
~ Υγεία, παιδεία δημόσια και δωρεάν κοινωνικά αγαθά. Τροφή, νερό, ενέργεια, μεταφορές, στέγη ένδυση, συμμετοχή στον πολιτισμό κοινωνικά αγαθά χαμηλού κόστους με ευθύνη του κράτους. Άρση και επαναφορά υπό δημόσιο κοινωνικό έλεγχο κάθε ιδιωτικοποίησης των παραπάνω. Καμιά οικογένεια δεν πρέπει να στερείται ή να βρίσκεται σε κίνδυνο να στερηθεί τα παραπάνω είτε άμεσα είτε την πρόσβαση σε αυτά λόγω συνθηκών. (σήμερα ο κίνδυνος αυτός αφορά το 27,5 % των οικογενειών)[3]
~ Δραστικά μέτρα κατά της ακρίβειας. Κατάργηση του ΦΠΑ και των ΕΦΚ σε βασικά αγαθά και του χρηματιστηρίου ενέργειας,
~ Σύστημα δημόσιας δωρεάν υγείας που να καλύπτει όλη την επικράτεια. Με δημόσιο δωρεάν δίκτυο ΠΦΥ πλήρως στελεχωμένο με παθολόγους/γενικούς γιατρούς/παιδιάτρους για κάθε οικισμό και σε αποστάσεις όχι μεγαλύτερες των 15 χιλιομέτρων.
~ Δημόσιο και δωρεάν σύστημα βρεφικών και παιδικών σταθμών με καθολική πρόσβαση για όλα τα παιδιά.
~ Να αποκατασταθούν και να διευρυνθούν οι δημόσιες δομές Πρόνοιας και να στελεχωθούν με μόνιμο προσωπικό (ψυχολόγους, παιδοψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς κ.α), για την προώθηση της ισότητας, της μηδενικής ανοχής στην έμφυλη βία, στην εξάλειψη των στερεοτύπων που παγιώνουν έμφυλους ρόλους και ταυτότητες στηριζόμενες στην ισχύ και την άνιση μεταχείριση. Η σεξουαλική παρενόχληση καθώς και οι παραβιαστικές, προσβλητικές και ταπεινωτικές συμπεριφορές όταν μάλιστα συνδέονται με ισχύ, δύναμη και εξουσία αναπαράγουν με τον χειρότερο τρόπο τις σχέσεις εκμετάλλευσης και καταπίεσης, τον σεξισμό, την πατριαρχία και την κουλτούρα της έμφυλης βίας πριν την έμπρακτη εκδήλωση της.
~ Άδεια ανατροφής 1 χρόνου πλήρως αμειβόμενη για κάθε εργαζόμενη και εργαζόμενο (μόνιμο ή συμβασιούχο – αναπληρωτή) με δέσμευση της θέσης εργασίας και προστασία από την απόλυση για τα επόμενα δύο χρόνια.
~ Δημόσιο δωρεάν σύστημα υπηρεσίων και συναλλαγών σε κάθε οικισμό με πάνω από 1000 κατοίκους και σε κάθε νησί ασχέτως μεγέθους και πληθυσμού (που να συγκεντρώνει τις υπηρεσίες και να μπορεί να υποκαταστήσει κάθε δημόσια υπηρεσία, κάθε πάροχο ενέργειας και τηλεπικοινωνίας, τράπεζες, εφορία κλπ)
~ Άμεση αλλαγή πολιτικής στον πρωτογενή τομέα στη χώρα με κριτήριο τις λαϊκές ανάγκες και όχι τα κέρδη. Υπεράσπιση της παραγωγής σε όφελος της φτωχομεσαίας αγροτιάς και της διατροφικής επάρκειας για την κοινωνία με τη επανίδρυση δημόσιας Αγροτικής Τράπεζας, δημοκρατικούς πρωτοβάθμιους, παραγωγικούς συνεταιρισμούς με εργατικό - κοινωνικό έλεγχο. Έξοδο από την ΚΑΠ με ενιαίο δημόσιο φορέα επιδοτήσεων και συγκέντρωσης - τυποποίησης - εμπορίας προϊόντων και τροφίμων. Με δημόσιες και υπό κοινωνικό έλεγχο τις αγροτοδιατροφικές επιχειρήσεις στρατηγικής σημασίας
~ Εκτεταμένο πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας για όλο το λαό. Ενιαίο πλαφόν ανα τετραγωνικό στις τιμές ενοικίων.
~ Φορολογία των μερισμάτων των κερδών των επιχειρηματικών ομίλων στην υψηλότερη κλίμακα φορολογίας της μισθωτής εργασίας. Έκτακτη φορολόγηση των υπερκερδών των τραπεζών και εταιρειών ενέργειας, κατάργηση των φοροαπαλλαγών του εφοπλιστικού κεφαλαίου.
~ Ειρήνη. Καμιά συμμετοχή / εμπλοκή της χώρας μας στους πολέμους και τις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις. Πάγωμα όλων των εξοπλιστικών προγραμμάτων και μεταφορά των κονδυλίων στην κάλυψη κοινωνικών αναγκών και τις αυξήσεις μισθών και συντάξεων. Έξω από το ΝΑΤΟ.
~ Σύνορα ανοιχτά για την προσφυγιά. Πρόγραμμα εγκατάστασης σε κατοικίες και πλήρους ένταξης για προσφυγικές οικογένειες. Όλα τα προσφυγάκια στα δημόσια σχολεία. Με διερμηνείς, τμήματα υποδοχής . Δημόσια και δωρεάν μαθήματα ελληνικής γλώσσας και μητρικής γλώσσας για παιδιά και γονείς εντός σχολείων σε απογευματινά τμήματα. Αλλαγή όρων και προϋποθέσεων πολιτογράφησης: όριο τα 6 χρόνια φοίτησης σε οποιαδήποτε βαθμίδα και τύπο δημόσιου σχολείου.
Β) Ειδικά στην εκπαίδευση διεκδικούμε:
~ 1200 πρώτος μισθός καθαρά στον νεοδιόριστο/η
~ Μαζικοί διορισμοί εκπαιδευτικών για την κάλυψη όλων των αναγκών. Άμεσος διορισμός/Μονιμοποίηση ΤΩΡΑ ΟΛΩΝ των αναπληρωτών που έχουν έστω και μία σύμβαση αποκλειστικά με βάση το πτυχίο και ολόκληρη την προϋπηρεσία. Ούτε σκέψη για διαγωνισμό ΑΣΕΠ. Κατάργηση του ν. 4589/19 του προσοντολογίου και του ν. 4692/20 Κεραμέως. Καμία απόλυση αναπληρωτή/τριας.
~ Δημιουργία οργανικών θέσεων για κάθε υπάρχουσα ειδικότητα σε όλα τα σχολεία. Κάλυψη ΟΛΩΝ των κενών με διορισμούς. Επαναφορά του μαθήματος θεατρικής αγωγής στην Ε΄ και Στ΄ τάξη.
~ Κατάργηση της ελαστικής εργασίας. Πλήρη εξίσωση προς τα πάνω των εργασιακών, ασφαλιστικών και συνδικαλιστικών δικαιωμάτων των αναπληρωτ(ρι)ών με αυτά των μονίμων. Πλήρη προστασία της μητρότητας. Όχι στην προπληρωμένη κάρτα ανεργίας. Αύξηση του επιδόματος ανεργίας και απόδοσή του στο ΙΒΑΝ των δικαιούχων χωρίς κανέναν περιορισμό.
~ Προστασία της μητρότητας. Εξίσωση των αδειών των αναπληρωτριών με αυτές των μονίμων. Για τις μόνιμες συναδέλφους, επιτέλους, να λάβει τέλος η παράνομη υποχρεωτική λήξη της άδειας ανατροφής τέκνου στις 31 Αυγούστου και να μην απορριφθεί καμία αίτηση τμηματικής χορήγησης 4μηνης άδειας ανατροφής τέκνου, όπως μέχρι τώρα παρανόμως πράττουν οι Περιφερειακές Διευθύνσεις.
~ 21 ώρες αρχικό διδακτικό ωράριο ενιαία στην εκπαίδευση και μείωση διδακτικού ωραρίου των εκπαιδευτικών με τα χρόνια σε εξίσωση με αυτό της ΔΕ. Άμεση άρση της διάκρισης στο ωράριο μεταξύ πολυθέσιων ολιγοθέσιων σχολείων. Συνυπολογισμός στο διδακτικό χρόνο της υποδοχής - αποχώρησης και του διαλλείματος στα νηπιαγωγεία και τα ολιγοθέσια δημοτικά σχολεία. Υπολογισμός του χρόνου μετακίνησης ειδικοτήτων μεταξύ σχολείων ως διδακτικού και επιπλέον υπολογισμός 2ωρών διδακτικού χρόνου για κάθε ειδικότητα σε κάθε σχολείο.
~ Τοποθέτηση ενός/μίας επιπλέον νηπιαγωγού σε κάθε Νηπιαγωγείο, ενός/μίας επιπλέον εκπαιδευτικού σε κάθε σχολική μονάδα, με σύσταση οργανικών θέσεων, με σταθερή σχέση εργασίας και αποκλειστική διάθεση. ώστε να μην υπάρχει ποτέ ένας/μία νηπιαγωγός μόνος/η στο νηπιαγωγείο και να καλύπτεται η μείωση του ωραρίου των νηπιαγωγών με βάση τα χρόνια υπηρεσίας
~ Ανάκληση των αποφάσεων συγχώνευσης τμημάτων και των αποφάσεων που αναστέλλουν την κατάτμηση τμημάτων. Κατάτμηση τμημάτων άμεσα όπου το επιτρέπουν οι σχολικοί χώροι με τα παραπάνω όρια. Να γίνουν δεκτά όλα τα αιτήματα των σχολείων για κατατμήσεις τμημάτων.
~ Διατήρηση σχολικών μονάδων σε όλους τους οικισμούς. Καμιά μετακίνηση μαθητή – τρίας πάνω από 10 χιλιόμετρα σε πεδινούς τόπους. Διατήρηση όλων των μονάδων σε ορεινούς και νησιώτικους οικισμούς ανεξαρτήτως αριθμού παιδιών.
~ Πλήρης κάλυψη κάθε εκπαιδευτικού έργου: ολοήμερο, παράληλλη για κάθε παιδί, ΤΕ σε κάθε πολυθέσια σχολική μονάδα, 2ο τμήμα σε μονάδες με πάνω από 12 παιδιά ανεξάρτητα από το συνολικό αριθμό μαθητών – τριών. ΤΥ- ΖΕΠ μόνιμα σε κάθε σχολική μονάδα όπως και ψυχολόγος, κοινωνικός/η λειτουργός, ΕΒΠ, νοσηλευτής/τρία.
~Πρόγραμμα σεξουαλικής αγωγής στο δημόσιο σχολείο για ενημέρωση, πρόληψη, κατάρριψη στερεότυπων και σταδιακή χειραφέτηση και αυτονομία των παιδιών ώστε η πιθανή μελλοντική γέννηση ενός παιδιού να είναι ζήτημα ελεύθερης επιλογής και όχι τυχαίο αποτέλεσμα της σεξουαλικής πράξης ή κοινωνική, θρησκευτική ή εθνική υποχρέωση.
~ Σχολικά γεύματα υψηλής ποιότητας σε όλα τα σχολεία. Σταδιακή ανέγερση σχολικών κτιρίων με κουζίνα, τραπεζαρία και το ανάλογο προσωπικό.
~ Πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας για εκπαιδευτικούς που υπηρετούν μακριά από τον τόπο διαμονής τους με στόχο το κόστος στέγης να μην υπερβαίνει το 1/5 του μισθού. Συνυπηρέτηση εντός περιφερειακής ενότητας για όλα τα ζευγάρια εκπαιδευτικών.
~ Πανελλαδικό, ενιαίο πρόγραμμα ανέγερσης και ανακαίνισης σχολικής στέγης, εξασφάλιση των αναγκαίων συνθηκών ασφάλειας και υγιεινής, συχνούς τεχνικούς και αντισεισμικούς ελέγχους στα σχολεία.
~ Αγωνιζόμαστε για Δημόσιο δωρεάν σχολείο για όλα τα παιδιά του κόσμου, για ολόπλευρη γνώση, παιδαγωγική ελευθερία και δημοκρατία στα σχολεία, μορφωτικά δικαιώματα, για ενιαίο 12χρονο σχολείο και 2χρονη προσχολική αγωγή κι εκπαίδευση, για το σχολείο των όλων των ίσων των διαφορετικών και μιας κοινωνίας της ελευθερίας, της ισότητας, της ειρήνης, της αλληλεγγύης που θα στέκεται απέναντι στον πόλεμο, το ρατσισμό, τον εθνικισμό και το φασισμό.
[2]https://www.ypes.gr/wp-content/uploads/2025/07/20250630-Stats-Category-2015-2024.pdfhttps://www.ypes.gr/wp-content/uploads/2023/02/202302-A-GennisiFoitisi-EllinikoScholeioEllada-20230202.pdf
[3]https://www.statistics.gr/documents/20181/07a147b2-5ddf-5549-abae-7ac0a78b7181
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου