Κυριακή 19 Απριλίου 2026

149 ώρες κλικάροντας «NEXT» – Ο ευτελισμός της κατάρτισης

Του Λουκά Καβακλή,

Η Δ.ΥΠ.Α ( πρώην ΟΑΕΔ) προχώρησε στη δημοσίευση Πρόσκλησης προς εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα και παρόχους κατάρτισης–πιστοποίησης για το νέο πρόγραμμα «Προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανακατάρτισης σε κλάδους υψηλής ζήτησης με έμφαση σε δεξιότητες ψηφιακές, πράσινες και οικονομικού εγγραμματισμού για εργαζόμενους ωφελούμενους», στο πλαίσιο της Δράσης 16913 του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» (MIS 5227573).

Σύμφωνα με την ίδια πρόσκληση, το έργο απευθύνεται σε έως 114.384 εργαζόμενους – μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα και περιλαμβάνει 150 ώρες κατάρτισης, οι οποίες θα υλοποιηθούν εξ ολοκλήρου εξ αποστάσεως με το σύστημα επιταγών (Training Voucher και Certification Voucher). Η κατανομή των ωρών είναι αποκαλυπτική: 149 ώρες ασύγχρονη τηλεκατάρτιση και μόλις 1 (μία) ώρα σύγχρονης τηλεκατάρτισης, την οποία η πρόσκληση χαρακτηρίζει ως «1η εισαγωγική ώρα»!

Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 173.865.000 ευρώ και βαρύνει τον προϋπολογισμό της ΔΥΠΑ, χρηματοδοτούμενος από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας μέσω ΠΔΕ.

Η πρόσκληση δίνει καθαρά τα ποσά:

Ο εργαζόμενος: εκπαιδευτικό επίδομα 5 ευρώ/ώρα μεικτά ( δηλ. 3,82 ευρώ καθαρά αφού το υπόλοιπο 1,18 ευρώ είναι κρατήσεις υπερ του κράτους γιατί το επίδομα θεωρείται από τους γραφειοκράτες εισόδημα!!!) για 150 ώρες, δηλαδή έως 750 ευρώ συνολικά μεικτά ( δηλ. 573 καθαρά) , αν ολοκληρώσει όλες τις ώρες, τα τεστ αυτοαξιολόγησης και ΕΠΙΤΥΧΕΙ στην πιστοποίηση.​ Αν δεν πέτυχει στις εξετάσεις πιστοποίησης θα λάβει το 70% του συνολικού επιδόματος δηλ. 401 ευρώ καθαρά. Να σημειωθεί ότι το ποσό του επιδόματος είναι το ιδιο για πάρα πολλά χρόνια τώρα και το συνδικαλιστικό κίνημα ουτε μια φορά έχει θέσει ζήτημα να πάει τουλάχιστον στα 8 ευρώ.


Ο πάροχος κατάρτισης (ΚΕΚ/ΚΔΒΜ ή ΚΕΔΙΒΙΜ): αποζημίωση 4,5 ευρώ/ώρα κατάρτισης χωρίς να έχει ουδεμία κράτηση και χωρίς να πληρώνει ΦΠΑ (αφού με νόμο η παροχή εκπαιδευτικών υπηρεσιών απαλλάσσεται από αυτόν δίνοντας ένα ωραίο δώρο στους ιδιώτες ιδιοκτήτες), δηλαδή έως 675 ευρώ ανά ωφελούμενο για το πρόγραμμα των 150 ωρών, μέσω της επιταγής κατάρτισης (Training Voucher).​ Το ΚΕΚ αν ο καταρτιζόμενος ΔΕΝ ΠΕΡΑΣΕΙ τις εξετάσεις πιστοποίησης παίρνει το 70% της αποζημίωσης. Και βέβαια η υλοποίηση της ασύγχρονης τηλεκαταρτισης έχει έτσι οργανωθεί με το αζημίωτο ώστε αυτή να γίνει από καρτέλ 5-6 μεγάλων ιδιωτικών ΚΕΚ που ταυτοχρονα έχουν και τις δικές του εταιρείες Πιστοποίησης.

Ο πάροχος πιστοποίησης: αποζημίωση έως 95 ευρώ ανά ωφελούμενο για τη διεξαγωγή της εξ αποστάσεως εξέτασης πιστοποίησης ( teleproctoring), μέσω της επιταγής πιστοποίησης (Certification Voucher). Αν ένας συμμετέχων στις εξετάσεις ΔΕΝ ΠΕΤΥΧΕΙ ο πάροχος πιστοποίησης δεν έχει καμιά οικονομική επίπτωση όπως συμβαίνει με τα ΚΕΚ. Δηλ. έχουν κέρδος πάνω από 300% το οποίο επιτρέπει να γίνεται «επιστροφή» χρημάτων από την πιστοποίηση κάτω από το τραπέζι σε συγκεκριμένα πρόσωπα για τους γνωστούς «φιλανθρωπικούς» σκοπούς τους. Επίσης παίζεται και το εξής παιχνίδι: Οι ιδιώτες πιστοποιητές «φροντίζουν» πέρα από κάθε λογική, να περνά τις εξετάσεις το 99% των συμμετεχόντων ετσι ώστε η αποτυχία τους να μην έχει οικονομικη επίπτωση για τα δικά τους και όχι μονο ΚΕΚ!!!

Για το πρόγραμμα αυτό έκαναν αίτηση περίπου 200.000 εργαζόμενοι!!!. Από τα 173.865.000 στους εργαζόμενους- καταρτιζόμενους προορίζεται, εάν και εφόσον ολοκληρώσουν όλο το πρόγραμμα, με τις προϋποθέσεις που αναφέραμε πιο πάνω, τα 65.542.032 ευρώ( το 37% του συνολικού προϋπολογισμού). To πανταχού παρόν αστικό κράτος θα απομυζήσει 20.245.968 ευρώ. Τα υπόλοιπα 88.077.000 ευρώ προορίζονται ως αμοιβή στους ιδιώτες πάροχους κατάρτισης, κατά κύριο λόγο, και στους ιδιώτες πάροχους πιστοποίησης. Δηλ. ιδιώτες + το κράτος τους, θα λάβουν 108.322.968 ευρώ( το 63% του συνολικού προϋπολογισμού!!!).

Όπως πολύ ορθά και εγκαίρως κατήγγειλε ο Πανελλήνιος Σύλλογος Υπαλλήλων ΟΑΕΔ (#ΠΑΝΣΥΠΟ), το νέο αυτό πρόγραμμα αποτελεί ένα μνημείο ακραίας «πλατφορμοποίησης». Η είδηση ότι ένα πρόγραμμα 150 ωρών δομείται πάνω σε 149 ώρες παθητικής ασύγχρονης τηλεπαρακολούθησης και μόλις 1 ώρα σύγχρονης, δεν αποτελεί απλώς μια «τεχνική επιλογή». Αποτελεί ευθεία βολή στον ίδιο τον πυρήνα της Δια Βίου Μάθησης και ένα παιδαγωγικό ανοσιούργημα .

Όποιος γνωρίζει έστω και τα βασικά της εκπαιδευτικής μεθοδολογίας ενηλίκων, ξέρει καλά ότι η ασύγχρονη εκπαίδευση όπου δεν υπάρχει η έννοια της απουσίας είναι ένα, συμπληρωματικό και μόνο εργαλείο και μάλιστα οφείλει να υπάρχει σε πολύ μικρό ποσοστό στο σύνολο των ωρών.

Όταν όμως εργαλειοποιείται στο απόλυτο και μετατρέπεται στο 99,3% της εκπαιδευτικής διαδικασίας, παύει να είναι εκπαίδευση. Στην επιστήμη της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, αυτό περιγράφεται απόλυτα από τη θεωρία της «Συναλλακτικής Απόστασης» (Transactional Distance): όταν η υπερβολική τυποποίηση του υλικού εκμηδενίζει τον παιδαγωγικό διάλογο, η μάθηση πρακτικά ακυρώνεται. Και υπάρχει και ένα μεγάλο ερώτημα: Μέχρι τώρα στην τηλεκαταρτιση δεν επιτρεπόταν η σύγχρονη να είναι κάτω από το 75% των συνολικών ωρών και αντίστοιχα η ασύγχρονη πάνω από το 25%. Πώς λοιπόν αυτό έχει αλλάξει τώρα?

Από τη διάρθρωση του προγράμματος, όπως περιγράφεται στην πρόσκληση και στις επίσημες ανακοινώσεις, προκύπτουν ορισμένα σαφή συμπεράσματα:

Οι πάροχοι κατάρτισης μπορούν να υλοποιούν προγράμματα για χιλιάδες ωφελούμενους με ελάχιστο δεσμευμένο χρόνο εκπαιδευτών και μειωμένο λειτουργικό κόστος, αφού το 149/150 της κατάρτισης βασίζεται σε προτυποποιημένο, ασύγχρονο υλικό και σε αυτοματοποιημένο έλεγχο ολοκλήρωσης.

Η Δ.ΥΠ.Α και το κράτος εμφανίζουν ένα πρόγραμμα υψηλής έντασης (150 ώρες, 114.384 εργαζόμενοι), με καθαρά μετρήσιμες «εκροές» (ώρες κατάρτισης, ωφελούμενοι, εξετάσεις πιστοποίησης), χωρίς να επενδύουν ανάλογους πόρους σε ζωντανή διδασκαλία και πραγματική εκπαιδευτική υποστήριξη.

Οι τεχνολογικές πλατφόρμες τηλεκατάρτισης και εξέτασης (tele–proctoring) αποκτούν κεντρικό ρόλο, καθώς όλο το βάρος της υλοποίησης και της πιστοποίησης μεταφέρεται σε ασύγχρονα περιβάλλοντα, όπου ο εργαζόμενος είναι μόνος απέναντι σε modules, κουτάκια ολοκλήρωσης και τεστ αυτοαξιολόγησης.

Αντίθετα, οι ίδιοι οι εργαζόμενοι–ωφελούμενοι καλούνται να ολοκληρώσουν και τις 149 ώρες ασύγχρονης κατάρτισης, εκτός ωραρίου εργασίας τους πράγμα που ελέγχεται από το ΕΡΓΑΝΗ , με αυστηρούς όρους και κυρώσεις (πλήρης απώλεια επιδόματος και δικαιώματος πιστοποίησης, απώλεια του 30% του επιδόματος αν δεν περάσουν τις εξετάσεις και με μόνη οργανωμένη έστω εξ’ αποστάσεως(όχι δια ζώσης) σύγχρονη εκπαιδευτική επαφή, μία εισαγωγική ώρα. Για ένα πρόγραμμα που στοχεύει σε σύνθετες ψηφιακές, «πράσινες» και χρηματοοικονομικές δεξιότητες, αυτή η αναλογία ( 1 ωρα σύγχρονη και 149 ασύγχρονη τηλεκαταρτιση) είναι ριζικά αντίθετη με στοιχειώδη παιδαγωγικά κριτήρια ποιότητας.

Όταν ο εκπαιδευόμενος αφήνεται μόνος του για 149 ώρες, απλώς για να πατάει “next” σε προμαγνητοσκοπημένες διαφάνειες προκειμένου να «γράψει» στο σύστημα όλες τις απαιτούμενες ώρες για να πάρει το εκπαιδευτικό επίδομα , η εκπαίδευση ευτελίζεται

Βλέποντας, λοιπόν, τον σχεδιασμό των 149 ωρών ασύγχρονης «εκπαίδευσης», ο οποίος μεταφράζεται για τα ΚΕΚ σε μηδενικό κόστος για αμοιβές εκπαιδευτών στο 99% του προγράμματος, απουσία φυσικών υποδομών και υποχρέωσης ενοικίασης πιστοποιημένων αιθουσών διδασκαλίας, μη παροχή στους καταρτιζόμενους εκπαιδευτικού υλικού που δίνεται στην περίπτωση δια ζώσης και σύγχρονης τηλεκαταρτισης, απουσία υποχρέωσης παροχής μικροδιατροφης (με υποχρεωτικά έξοδα του ΚΕΚ) στους καταρτιζόμενους στα διαλλείματα της δια ζώσης κατάρτισης και ελάχιστα λειτουργικά/διοικητικά έξοδα πέραν της συντήρησης μιας πλατφόρμας με συχνά ανακυκλωμένο υλικό, το συμπέρασμα βγαίνει αβίαστα: Φαίνεται πως τα πολυπόθητα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης τελικά μόνο στην «ανάκαμψη» των τραπεζικών λογαριασμών των ιδιοκτητών των εμπλεκόμενων εκπαιδευτικών δομών και ΚΕΚ θα συμβάλλει.

Μια άλλη πολύ σημαντική πλευρά αφορά και την προσπάθεια εξαγοράς των εργαζομένων και των ανέργων μέσω της επιδοματικής πολιτικής. Τα παλαιότερο ρουσφέτι εξαγοράς ψηφοφόρων και συνειδήσεων μέσα από το διορισμό στο δημόσιο την εποχή του ολοκληρωτικού καπιταλισμού έχει αντικατασταθεί από τις λίστες πρόσληψης μερικής απασχόλησης σε ιδιωτικές εταιρείες και επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν οι κυβερνήσεις ( μέχρι λίστες αλλοδαπών εργατών μιας χρήσης) αλλά και τα επιδόματα με κορυφή του παγόβουνου σκάνδαλα τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ έως τα ψίχουλα των 750 ευρώ μεικτά από σεμινάρια και προγράμματα κατάρτισης ( εκπαιδευτικός επιδοματικός καπιταλισμός). Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας πρωτοστατεί σε μια τέτοια πολιτική και λογική.

Στην ουσία ανοίγεται ένας επικίνδυνος δρόμος που δεν αφορά μόνο την κατάρτιση αλλά συνολικά όλη την άτυπη και τυπική εκπαίδευση.

Ο καπιταλισμός της πλατφόρμας απαιτεί μοναχικούς εργαζόμενους, άνεργους, φοιτητές, μαθητές χωρίς τη διαμεσολάβηση εκπαιδευτών – εκπαιδευτικών, σε ένα ανελέητο κυνήγι προσόντων και πιστοποιήσεων μικράς διάρκειας όπου όμως δεν υπάρχει χώρος για κοινωνικές σχέσεις και διαμεσολαβήσεις. Μόνη αυθεντία και μοναδική αλήθεια οι απανωτές εικόνες των power point, η άκριτη αποδοχή τους, η εξαφάνιση της κριτικής σκέψης αλλά και η απουσία κάθε διαπροσωπικής σχέσης και αλληλεπίδρασης μεταξύ εκπαιδευτικών και εκπαιδευόμενων.

Η ζωντανή τάξη δίνει τη θέση της στην ασύγχρονη εξ αποστάσεων εκπαίδευση, ούτε καν στην σύγχρονη που κι αυτή είναι προβληματική. Εκεί που κανείς δεν ξέρει τι και αν παρακολουθεί ο εκπαιδευόμενος, όπου δεν υπάρχει επί της ουσίας κοινωνική αλληλεπίδραση, θεμέλιο της γνώσης.

Με το λεγόμενο πολλαπλό βιβλίο οι υπόλοιπες βιβλιογραφικές πηγές θα προσεγγίζονται από τους μαθητές κατά μόνας. Ως μια ατομική διαδικασία συλλογής πληροφοριών και όχι της διαδραστικής διαδικασίας μιας σχολικής τάξης με τις αναγκαίες και πολύτιμες αλληλεπιδράσεις.

Το επόμενο βήμα δεν θα είναι άλλο από την βίαιη εισβολή ασύγχρονων τρόπων «διδασκαλίας», ο μαθητής και το tablet του, με ότι συνέπειες θα έχει για τη διαμόρφωση του μαθησιακού και γνωστικού του επιπέδου, με την κοινωνικοποίηση του, με τη διαμόρφωση της προσωπικότητας του αλλά και με την εξέλιξη των ανθρωπίνων γνωστικών λειτουργιών.

Και αν η γενιά της τηλεκπαίδευσης, πληρώνει το ακριβό τίμημα του εγκλεισμού της, τόσο μαθησιακά όσο κοινωνικά, οι επόμενες και όχι πολύ μακρινές γενιές θα επανέλθουν στην κοινωνία της ημιμάθειας αλλά και αμάθειας. Εύκολα θύματα μιας άγριας εκμετάλλευσης με λιγοστά εφόδια διαπραγμάτευσης των όρων πώλησης της εργατικής τους δύναμης. Σε ένα δυστοπικό μέλλον όπου οι αυθεντίες ( βλέπε κεφάλαιο) θα μπορούν να στηρίζουν την κυριαρχία τους και στην αδυναμία των κάτω.

(Το άρθρο έλαβε υπόψη την σχετική με το ζήτημα ανακοίνωση του Πανελλήνιου Συλλόγου Υπαλλήλων ΟΑΕΔ καθώς και σχετικό κείμενο του κ. Αθανάσιου Δαβάλα εκπαιδευτή ενηλίκων).

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου